Bài báo khoa học Truy cập mở Tập 15, Số 05, tr. 20-32
Phương pháp tiếp cận đa tiêu chí trong lựa chọn vị trí cảng cạn: Tổng quan các tiêu chí đánh giá và mô hình ra quyết định
Trần Thị Diệu Huyền, Đinh Gia Huy
- Ngày xuất bản
- 15/9/2026
Tóm tắt
Bài báo này thực hiện tổng quan tài liệu có hệ thống nhằm hệ thống hóa các phương pháp và tiêu chí được sử dụng trong lựa chọn vị trí cảng cạn. Nghiên cứu áp dụng quy trình PRISMA kết hợp phương pháp tìm kiếm Boolean trên các cơ sở dữ liệu khoa học trong nước và quốc tế. Từ 558 tài liệu được nhận diện ban đầu, 71 nghiên cứu đáp ứng các tiêu chí lựa chọn đã được sử dụng để phân tích và tổng hợp. Kết quả cho thấy các phương pháp ra quyết định đa tiêu chí (MCDM) như AHP, ANP, TOPSIS, ELECTRE và PROMETHEE là những phương pháp được sử dụng phổ biến nhất trong lựa chọn vị trí cảng cạn. Đồng thời, xu hướng kết hợp MCDM với GIS, lý thuyết mờ và các mô hình lai ngày càng gia tăng. Về tiêu chí đánh giá, các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào vị trí địa lý, kết nối hạ tầng, nhu cầu hàng hóa và các yếu tố kinh tế, đồng thời ngày càng chú trọng đến các khia cạnh môi trường, xã hội và phát triển bền vững, Nghiên cứu góp phần hệ thống hóa các phương pháp và tiêu chí lựa chọn vị trí cảng cạn, đồng thời chỉ ra khoảng trống nghiên cứu và đề xuất hướng xây dựng khung tiêu chí phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
Từ khóa
- Lựa chọn vị trí cảng cạn
- Tiêu chí lựa chọn
- Mô hình ra quyết định đa tiêu chí (MCDM)
- GIS
Tài liệu tham khảo
[1] Handbook on the Management and Operation of Dry Ports. Geneva: United Nations Conference On Trade And Development (UNCTAD).
[2] A. M. ElGarhy, “An Analysis of Policy Making for Dry Port Location and Capacity: A Case study on Alexandria”.
[3] C. L. Nguyen và T. Notteboom, “Dry ports as extensions of maritime deep-sea ports: a case study of Vietnam”, tập 14, số 1, Emerald Publishing Limited, tr 65–88, 2016. doi: https://doi.org/10.24006/jilt.2016.14.1.65.
[4] S. H. Owen và M. S. Daskin, Strategic facility location: A review, tập 111, số 3. Elsevier, 1998, tr 423–447. doi: https://doi.org/10.1016/S0377-2217(98)00186-6, 1998.
[5] H. T. Abdoulkarim, S. H. Fatouma, và B. Kalgora, “The Selection of Dry Port Location by Analytic Network Process Model: A Case Study of Dosso-Niger”, J. Transp. Technol., tập 9, số 2, tr 146–155, 2019, doi: 10.4236/jtts.2019.92009.
[6] D. Ambrosino và A. Sciomachen, “Location of mid-range dry ports in multimodal logistic networks”, Procedia-Social and Behavioral Sciences, tập 108, Elsevier, tr 118–128, 2014. doi: https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.12.825.
[7] J. Black, T. Kyu, V. Roso, và K. Tara, Critical evaluation of Mandalay dry port, Myanmar. Doshisha University, Kyoto, Japan: Conference: ICLT 2013, The 5th International Conference on Logistics and Transportation, 2013.
[8] H. Wei và Z. Sheng, “Dry Ports-Seaports Sustainable Logistics Network Optimization: Considering the Environment Constraints and the Concession Cooperation Relationships”, Pol. Marit. Res., tập 24, số s3, tr 143–151, 2017, doi: 10.1515/pomr-2017-0117.
[9] Z. Chang, T. Notteboom, và J. Lu, “A two-phase model for dry port location with an application to the port of Dalian in China”, Transportation Planning and Technology, tập 38, số 4, tr 442–464, 2015. doi: 10.1080/03081060.2015.1026103.
[10] A. K. Y. Ng và I. B. Cetin, “Locational Characteristics of Dry Ports in Developing Economies: Some Lessons from Northern India”, Regional Studies, tập 46, số 6, tr 757–773, 2012. doi: 10.1080/00343404.2010.532117.
[11] F. Li, X. Shi, và H. Hu, “Location selection of dry port based on AP clustering-the case of southwest China”, Journal of System and Management Sciences, tập 1, số 5, 2011.
[12] E. Özceylan, M. Erbas, M. Tolon, M. Kabak, và T. Durgut, “Evaluation of freight villages: A GIS-based multi-criteria decision analysis”, Comput. Ind., tập 76, tr 38–52, 2016, doi: 10.1016/j.compind.2015.12.003.
[13] T. Van Nguyen, J. Zhang, L. Zhou, M. Meng, và Y. He, “A data-driven optimization of large-scale dry port location using the hybrid approach of data mining and complex network theory”, tập 134, Elsevier, tr 101816, 2020. doi: https://doi.org/10.1016/j.tre.2019.11.010.
[14] A. Ulutaş, C. B. Karakuş, và A. Topal, “Location selection for logistics center with fuzzy SWARA and CoCoSo methods”, Journal of Intelligent & Fuzzy Systems, tập 38, số 4, tr 4693–4709, 2020. doi: 10.3233/JIFS-191400.
[15] M. Krstić, M. Kovač, và S. Tadić, Dry Port Location Selection: Case Study for the Adriatic Ports. 2019.
[16] K. Y. A. Ng và G. C. Gujar, “The spatial characteristics of inland transport hubs: evidences from Southern India”, J. Transp. Geogr., tập 17, số 5, tr 346–356, 2009, doi: 10.1016/j.jtrangeo.2008.07.010.
[17] B. Armand, G. Ali, và T.-M. Reza, “Comparing Three Proposed Meta-heuristics to Solve a New p-hub Location-allocation Problem”, tập 26, International Journal of Engineering, tr 1043–1058, 2013. doi: doi: 10.5829/idosi.ije.2013.26.09c.11.
[18] J. Sun và H. Wang, “The location analysis on dry port of the inland in jinan city”, trong E3S Web of Conferences, EDP Sciences, 2018, tr 01035. doi: https://doi.org/10.1051/e3sconf/20183801035.
[19] T. Rožić, D. Ogrizović, và M. Galić, “Decision making background for the location of inland terminals”, Pomorstvo, tập 30, tr 141–150, 2016. doi: 10.31217/p.30.2.7.
[20] H. Wei và Z. Sheng, “Dry Ports-Seaports Sustainable Logistics Network Optimization: Considering the Environment Constraints and the Concession Cooperation Relationships”, Pol. Marit. Res., tập 24, số s3, tr 143–151, 2017, doi: 10.1515/pomr-2017-0117.
[21] X. Feng, Y. Zhang, Y. Li, và W. Wang, “A Location-Allocation Model for Seaport-Dry Port System Optimization”, Discrete Dynamics in Nature and Society, tập 2013, số 1, tr 309585, 2013. doi: 10.1155/2013/309585.
[22] Q. Zeng, M. Maloni, J. Paul, và zhong zhen Yang, “(PDF) Dry Port Development in China: Motivations, Challenges, and Opportunities”, Transportation Journal, tập 52, số 2, tr 234–263, 2013. doi: 10.5325/transportationj.52.2.0234IF: 1.0 Q4.
[23] B. Ka, “Application of fuzzy AHP and ELECTRE to China dry port location selection”, The Asian Journal of Shipping and Logistics, tập 27, số 2, Elsevier, tr 331–353, 2011. doi: https://doi.org/10.1016/S2092-5212(11)80015-5.
[24] Q. Zeng, Y. Liu, và zhong Yang, “Optimization of Dry Ports Location for Western Taiwan Straits Economic Zone”, 2011, tr 110. doi: 10.1061/41186(421)12.
[25] V. Roso, N. Brnjac, và B. Abramovic, “Inland intermodal terminals location criteria evaluation: The case of Croatia”, Transportation Journal, tập 54, số 4, Pennsylvania State University Press, tr 496–515, 2015. doi: https://doi.org/10.5325/transportationj.54.4.0496.
[26] H. Pham và H. Lee, “Developing a Green Route Model for Dry Port Selection in Vietnam”, The Asian Journal of Shipping and Logistics, tập 35, số 2, tr 96–107, 2019. doi: 10.1016/j.ajsl.2019.06.002.
[27] J.-P. Rodrigue, J. Debrie, A. Fremont, và E. Gouvernal, “Functions and actors of inland ports: European and North American dynamics”, Journal of Transport Geography, tập 18, số 4, Elsevier, tr 519–529, 2010. doi: https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2010.03.008.
[28] J. Božičević, I. Lovrić, D. Bartulović, S. Steiner, V. Roso, và J. Pašagić Škrinjar, “Determining Optimal Dry Port Location for Seaport Rijeka Using AHP Decision-Making Methodology”, Sustainability, tập 13, số 11, tr 6471, 2021, doi: 10.3390/su13116471.
[29] W. Gonçalves, R. R. De Freitas, J. Chiquieri, L. O. R. Júnior, A. L. Mattos, và F. N. Zatta, “Regional development and Organization of space: An Approach to the Dry Port location using the Hybrid Method Fuzzy-AHP”, International Journal of Advanced Engineering Research and Science (IJAERS), tập 6, số 5, tr 521–530, 2019. doi: https://dx.doi.org/10.22161/ijaers.6.5.68.
[30] J. Wei, A. Sun, và J. Zhuang, “The Selection of Dry Port Location with the Method of Fuzzy-ANP”, trong Lecture Notes in Electrical Engineering, tập 72, 2010, tr 265–273. doi: 10.1007/978-3-642-14350-2_33.
[31] T. N.-M. Nong, “A hybrid model for distribution center location selection”, The Asian Journal of Shipping and Logistics, tập 38, số 1, tr 40–49, 2022. doi: 10.1016/j.ajsl.2021.10.003.
[32] T. M. H. Nguyen, van Binsbergen Arjan, và C. T. Dinh, “Dry port location selection for integration with inland waterway transport in developing countries: A case study in Northern Vietnam”, J. Supply Chain Manag. Sci., tập 5, số 1–2, tr 1–29, 2024,doi:https://doi.org/10.59490/jscms.2024.7743
[33] M. M. H. Chowdhury, “Selection of dry port location in the hinterland of Chattogram Port: a fuzzy AHP-BWM-PROMETHEE approach”, World Maritime University, 2020.
[34] A. Karaşan và C. Kahraman, “A novel intuitionistic fuzzy DEMATEL – ANP – TOPSIS integrated methodology for freight village location selection”, Journal of Intelligent & Fuzzy Systems, tập 36, số 2, tr 1335–1352, 2019. doi: 10.3233/JIFS-17169.
[35] F. Bentaleb, C. Mabrouki, và A. Semma, “Dry port location problem: A hybrid multi-criteria approach”, Journal of ETA Maritime Science, 2016. doi: DOI ID: 10.5505/jems.2016.81300.
[36] K. Komchornrit, “The Selection of Dry Port Location by a Hybrid CFA-MACBETH-PROMETHEE Method: A Case Study of Southern Thailand”, Asian J. Shipp. Logist., tập 33, số 3, tr 141–153, 2017, doi: 10.1016/j.ajsl.2017.09.004.
[37] S. Awad-Núñez, F. Soler-Flores, N. González-Cancelas, và A. Camarero-Orive, “How should the sustainability of the location of dry ports be measured?”, Transportation Research Procedia, tập 14, Elsevier, tr 936–944, 2016. doi: https://doi.org/10.1016/j.trpro.2016.05.073.
[38] E. Özceylan, M. Erbas, M. Tolon, M. Kabak, và T. Durgut, “Evaluation of freight villages: A GIS-based multi-criteria decision analysis”, Computers in Industry, tập 76, tr 38–52, 2016. doi: 10.1016/j.compind.2015.12.003.
[39] AdolfK. Y. Ng và G. C. Gujar, “Government policies, efficiency and competitiveness: The case of dry ports in India”, Transport Policy, tập 16, số 5, tr232–239,2009.doi: 10.1016/j.tranpol.2009.08.001.
[40] Y. Wang và J. Wang, “The optimal location of dry port: A case study of the hinterland of Western Side of the Taiwan Straits Port Group”, trong 2010 IEEE 17Th International Conference on Industrial Engineering and Engineering Management, 2010, tr 1864–1868. doi: 10.1109/ICIEEM.2010.5645910.
[41] V. Roso, “Evaluation of the dry port concept from an environmental perspective: A note”, Transportation Research Part D: Transport and Environment, tập 12, số 7, Elsevier, tr 523–527, 2007.doi: https://doi.org/10.1016/j.trd.2007.07.001.
[42] T. E. Notteboom * và J.-P. Rodrigue, “Port regionalization: towards a new phase in port development”, Maritime Policy & Management, tập 32, số 3, tr 297–313, 2005. doi: 10.1080/03088830500139885.
[43] N. Lamii, F. Bentaleb, M. Fri, K. Douaioui, C. Mabrouki, và E. Semma, “Systematic Review of Literature on Dry Port Concept Evolution”, Transactions on Maritime Science, tập 9, tr 248–270, 2020. doi: 10.7225/toms.v09.n02.009.
[44] V. L. Dang và G. T. Yeo, “A Competitive Strategic Position Analysis of Major Container Ports in Southeast Asia”, The Asian Journal of Shipping and Logistics, tập 33, số 1, tr 19–25, 2017. doi: 10.1016/j.ajsl.2017.03.003.
[45] F. Liang, K. Verhoeven, M. Brunelli, và J. Rezaei, “Inland terminal location selection using the multi-stakeholder best-worst method”, International Journal of Logistics Research and Applications, tập 27, số 3, tr 363–385, 2024. doi: 10.1080/13675567.2021.1885634.
[46] G. Kurnia, H. F. Adzkia, và N. L. Rachmawati, “Dry port location selection: A case study of Tanjung Intan Port”, Journal of Emerging Supply Chain, Clean Energy, and Process Engineering, tập 2, số 1, tr 45–58, 2023.
[47] V. G. Mohan và M. A. Naseer, “Prioritisation of Dry Port Locations Using MCDM Methods: A Case of Cochin Port”, Journal of The Institution of Engineers (India): Series A, tập 103, số 3, tr 841–856, 2022. doi: 10.1007/s40030-022-00648-y.
[48] A. G. dos Santos và R. Machado, “Modelo de análise multicriterial para a locação de portos secos em áreas urbanas: um estudo de caso na cidade de Garuva, Santa Catarina”, urbe. Revista Brasileira de Gestão Urbana, tập 12, SciELO Brasil, tr e20190302, 2020.
[49] B. John, R. Violeta, M. Eli, và B. Nikolina, “(1) (PDF) Issues in Dry Port Location and Implementation in Metropolitan Areas: The Case of Sydney, Australia”, Transactions on Maritime Science, tập 7, tr 41–50, 2018. doi: 10.7225/toms.v07.n01.004IF: 0.7 Q3.
[50] A. Degbe, D. Akossiwa, và N. Degbe, “Dry Port Development in Togo: A Multi-Criteria Approach Using Analytic Network Process [ANP]”, American Journal of Industrial and Business Management, tập 09, 2019. doi: 10.4236/ajibm.2019.96086.
[51] V. Roso, J. Woxenius, và K. Lumsden, “The dry port concept: connecting container seaports with the hinterland”, tập 17, số 5, Elsevier, tr 338–345, 2009.
[52] T. de Almeida Rodrigues, C. M. de Miranda Mota, và I. M. dos Santos, “Determining dry port criteria that support decision making”, Research in Transportation Economics, tập 88, Elsevier, tr 100994, 2021. doi: https://doi.org/10.1016/j.retrec.2020.100994.
[53] S. Tadić, M. Krstić, V. Roso, và N. Brnjac, “Dry Port Terminal Location Selection by Applying the Hybrid Grey MCDM Model”, Sustainability, tập 12, tr 6983, 2020. doi: 10.3390/su12176983.
[54] M. E. Aya, “An Analysis of Policy Making for Dry Port Location and Capacity: A Case study on Alexandria”, University of Plymouth, University of Plymouth, 2026.
[55] Y. Kaymaz và U. G. Çiçekli, “Selection of Dry Port Locations Using PROMETHEE Approach: Case for Türkiye”, İktisadi İdari Ve Siyasal Araştırmalar Derg., tập 8, số Cumhuriyet’in 100. Yılında Türkiye’nin Sosyo-Ekonomisi" Özel Sayısı, tr 21–38, 2023.
[56] T. T. NGUYEN và H. G. PARK, “The Priorities of Influencing Determinants for Dry Port Competitiveness in the North and the South of Vietnam–An AHP and IPA Approach”, International Journal of e-Navigation and Maritime Economy, tập 17, tr 26–35, 2021.
[57] L. Dang và G. Yeo, “Applying the Fuzzy TOPSIS to find the optimal order of priority for dry port construction: case study in the North of Vietnam”, International Journal of Shipping and Transport Logistics, tập 12, tr 597, 2020. doi: 10.1504/IJSTL.2020.111120.
[58] Y. Kayikci, “A conceptual model for intermodal freight logistics centre location decisions”, Procedia-Social and Behavioral Sciences, tập 2, số 3, Elsevier, tr 6297–6311, 2010. doi: https://doi.org/10.1016/j.ajsl.2017.03.003.
[59] V. Roso và K. Lumsden, “The dry port concept: moving seaport activities inland”, Transport and Communications Bulletin for Asia and the Pacific, tập 78, số 78, tr 87–101, 2009.
[60] L. C. Nguyen và T. Notteboom, “A Multi-Criteria Approach to Dry Port Location in Developing Economies with Application to Vietnam”, Asian J. Shipp. Logist., tập 32, số 1, tr 23–32, 2016, doi: 10.1016/j.ajsl.2016.03.003.
[61] J.-F. Ding và C.-C. Chou, “An Evaluation Model of Quantitative and Qualitative Fuzzy Multi-Criteria Decision-Making Approach for Location Selection of Transshipment Ports”, Mathematical Problems in Engineering, tập 2013, 2013. doi: 10.1155/2013/783105.
[62] M. Rahimi, A. Asef-Vaziri, và R. Harrison, “An Inland Port Location-Allocation Model for a Regional Intermodal Goods Movement System”, Maritime Economics & Logistics, tập 10, số 4, tr 362–379, 2008. doi: 10.1057/mel.2008.17.
[63] G. H. Dinh, “Áp dụng phương pháp phân tích đa tiêu chí kết hợp lý thuyết mờ trong đánh giá ưu thế vị trí trung tâm logistics được đề xuất tại Tp.Hồ Chí Minh”, Tạp chí Khoa học Công nghệ Hàng hải, tập 68, số 68, tr 85–89, 2021.
[64] O. Bhatti và A. Hanjra, “Development prioritization through analytical hierarchy process (AHP) - decision making for port selection on the one belt one road”, Journal of Chinese Economic and Foreign Trade Studies, 2019. doi: 10.1108/JCEFTS-04-2019-0020.
[65] D. Muravev và A. Rakhmangulov, “Environmental factors’ consideration at industrial transportation organization in the seaport–dry port system”, tập 6, số 1, De Gruyter Open, 2016.
[66] S. Hanaoka và M. B. Regmi, “Promoting intermodal freight transport through the development of dry ports in Asia: An environmental perspective”, IATSS Research, tập 35, số 1, tr 16–23, 2011. doi: 10.1016/j.iatssr.2011.06.001.
[67] L. C. Nguyen và T. Notteboom, “Public-private partnership model selection for dry port development: an application to Vietnam”, World Review of Intermodal Transportation Research, tập 6, số 3, tr 229, 2017. doi: 10.1504/WRITR.2017.086208.
[68] K. Y. N. Adolf và L. T. Jose, “The Transportation Sector of India’s Economy: Dry Ports as Catalysts for Regional Development: Eurasian Geography and Economics: Vol 51, No 5”, Eurasian Geography and Economics, tập 51, số 5, tr 669–682, 2013. doi: https://doi.org/10.2747/1539-7216.51.5.669.
[69] J. Rezaei, A. Arab, và M. Mehregan, “Analyzing anchoring bias in attribute weight elicitation of SMART, Swing, and best‐worst method”, International Transactions in Operational Research, tập 31, số 2, tr 918–948, 2024. doi: 10.1111/itor.13171.
[70] E. Korovyakovsky và Y. Panova, “Dynamics of Russian dry ports”, tập 33, số 1, Elsevier, tr 25–34, 2011. doi: 10.1016/j.retrec.2011.08.008.
[71] L. Lättilä, V. Henttu, và O.-P. Hilmola, “Hinterland operations of sea ports do matter: Dry port usage effects on transportation costs and CO2 emissions”, Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, tập 55, tr 23–42, 2013. doi: 10.1016/j.tre.2013.03.007.
[72] S. Awad-Núñez, “DELPHI methodology used for determining weighting factors influencing the location of Dry Ports”, J. NIE News Eng., tập 2, tr 55–62, 2014.
[73] W. Qitao, Z. Hongou, và W. Yang, “(1) (PDF) Optimal location of dry ports in the Pan-Pearl River Delta”, được trình bày tại MATEC Web of Conference, CC BY 4.0, 2017.
[74] Y.-C. Tsao và V.-V. Thanh, “A multi-objective mixed robust possibilistic flexible programming approach for sustainable seaport-dry port network design under an uncertain environment”, Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, tập 124, tr 13–39, 2019. doi: 10.1016/j.tre.2019.02.006.
[75] S. Awad-Núñez, N. Cancelas, và A. Camarero, “Application of a Model based on the Use of DELPHI Methodology and Multicriteria Analysis for the Assessment of the Quality of the Spanish Dry Ports Location”, Procedia - Social and Behavioral Sciences, tập 162, tr 42–50, 2014. doi: 10.1016/j.sbspro.2014.12.184.
[76] V. L. Dang và G. T. Yeo, “Finding the optimal order of priority for dry port construction: case study in the North of Vietnam”, International Journal of Shipping and Transport Logistics, tập 12, số 6, tr 597, 2020. doi: 10.1504/IJSTL.2020.111120.
[77] A. Bask, V. Roso, D. Andersson, và E. Hämäläinen, “Development of seaport-dry port dyads: Two cases from Northern Europe”, Journal of Transport Geography, tập 39, tr 85–95, 2014. doi: 10.1016/j.jtrangeo.2014.06.014.
[78] R. Z. Farahani, M. SteadieSeifi, và N. Asgari, “Multiple criteria facility location problems: A survey”, Appl. Math. Model., tập 34, số 7, tr 1689–1709, 2010, doi: 10.1016/j.apm.2009.10.005.
[79] Z. Chang, T. Notteboom, và J. Lu, “A two-phase model for dry port location with an application to the port of Dalian in China”, Transportation Planning and Technology, tập 38, số 4, tr 442–464, 2015. doi: 10.1080/03081060.2015.1026103.
[80] N. Gurav và C. Patel, “A GIS-Based Approach to Solve Sustainable Port-Hinterland Connectivity by Proposing Optimal Locations of Dry Port Using a Location-Allocation Model”, 2024, tr 285–302. doi: 10.1007/978-981-97-8116-4_20.