Bài báo khoa học Truy cập mở Tập 15, Số 05, tr. 41-48
Xây dựng bộ tiêu chí lựa chọn năng lượng tái tạo cho cảng biển Việt Nam: tiền đề cho các phương pháp MCDM
Nguyễn Tất Quyền, Đinh Gia Huy, Phạm Thái Hoàng, Phạm Nguyên Đăng Khoa, Nguyễn Văn Tung, Trần Thị Mỹ Trúc, Trần Hoàng Nam
- Ngày xuất bản
- 15/9/2026
Tóm tắt
Chuyển đổi sang năng lượng tái tạo (NLTT) là yêu cầu cấp thiết đối với các cảng biển Việt Nam trong bối cảnh chiến lược giảm phát thải khí nhà kính của IMO 2023 và cam kết Net-Zero vào năm 2050. Tuy nhiên, việc lựa chọn loại NLTT phù hợp là bài toán đa tiêu chí phức tạp, đòi hỏi xem xét đồng thời các yếu tố kỹ thuật, kinh tế, môi trường và xã hội (TEMS). Nghiên cứu này trình bày quy trình xây dựng bảng tiêu chí đánh giá NLTT cho cảng biển Việt Nam theo hai giai đoạn: tổng hợp hệ thống 47 bài báo khoa học quốc tế và trong nước; tham vấn 20 chuyên gia trong lĩnh vực cảng biển và năng lượng tái tạo để điều chỉnh bộ tiêu chí phù hợp với điều kiện Việt Nam. Kết quả cuối cùng đề xuất 18 tiêu chí được nhóm thành 4 nhóm chính: kỹ thuật (7 tiêu chí), kinh tế (4 tiêu chí), môi trường (4 tiêu chí) và xã hội (3 tiêu chí), với các điều chỉnh quan trọng từ chuyên gia như bổ sung tiêu chí an toàn vận hành, chi phí thay thế thiết bị và tác động đến hệ sinh thái đặc trưng biển Việt Nam. Nghiên cứu đóng góp khung tiêu chí đánh giá toàn diện hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách và quản lý cảng biển Việt Nam trong việc ra quyết định lựa chọn NLTT.
Từ khóa
- Năng lượng tái tạo
- Cảng biển
- Lựa chọn đa tiêu chí
- Tiêu chí đánh giá
- Chuyển đổi xanh
Tài liệu tham khảo
[1] A. M. Moshiul, R. Mohammad, and F. A. Hira, “Alternative fuel selection framework toward decarbonizing maritime deep-sea shipping,” Sustainability, vol. 15, no. 6, p. 5571, 2023, doi: 10.3390/su15065571.
[2] G. H. Dinh et al., “Hybrid renewable energy system design for a green port using HOMER Pro: A techno-economic assessment,” Int. J. Renew. Energy Dev., vol. 14, no. 4, pp. 767–780, 2025, doi: 10.61435/ijred.2025.61344.
[3] P. V. Hưng, P. T. Tiệp, and N. N. Tại, “Lựa chọn tối ưu nhiên liệu hàng hải bền vững đáp ứng mục tiêu chiến lược giảm phát thải khí nhà kính của IMO 2023,” Tạp chí Khoa học Công nghệ GTVT, tập 13, số 2, 2024.
[4] M. Parhamfar and I. Sadeghkhani, “Towards the application of renewable energy technologies in green ports: Technical and economic perspectives,” IET Renew. Power Gener., vol. 17, pp. 3479–3497, 2023, doi: 10.1049/rpg2.12811.
[5] A. Buonomano, G. F. Giuzio, R. Maka, A. Palombo, and G. Russo, “Empowering sea ports with renewable energy under the enabling framework of the energy communities,” Energy Convers. Manag., vol. 314, p. 118693, 2024, doi: 10.1016/j.enconman.2024.118693.
[6] H. Zhao, M. Zhong, L. Li, and M. Safdar, “A comprehensive evaluation method for planning and design of self-sufficient wind power energy systems at ports,” Sustainability, vol. 15, no. 23, p. 16189, 2023, doi: 10.3390/su152316189.
[7] E. Ilbahar, S. Cebi, and C. Kahraman, “A state-of-the-art review on multi-attribute renewable energy decision making,” Energy Strategy Rev., vol. 25, pp. 18–33, 2019, doi: 10.1016/j.esr.2019.04.014.
[8] S. Wang, Q. Liu, S. Yuksel, and H. Dincer, “Hesitant linguistic term sets-based hybrid analysis for renewable energy investments,” IEEE Access, vol. 7, pp. 115784–115797, 2019, doi: 10.1109/ACCESS.2019.2935427.
[9] N. Mandić, H. Ukić Boljat, T. Kekez, and L. Runko Luttenberger, “Multicriteria analysis of alternative marine fuels in sustainable coastal marine traffic,” Appl. Sci., vol. 11, no. 6, p. 2600, 2021, doi: 10.3390/app11062600.
[10] A. Yazdani-Chamzini, M. M. Fouladgar, E. K. Zavadskas, and S. H. Haji Moini, “Selecting the optimal renewable energy using multi criteria decision making,” J. Bus. Econ. Manag., vol. 14, no. 5, pp. 957–978, 2013, doi: 10.3846/16111699.2013.766257.
[11] A. T. Hoang et al., “Energy-related approach for reduction of CO2 emissions: A critical strategy on the port-to-ship pathway,” J. Clean. Prod., vol. 355, p. 131772, 2022, doi: 10.1016/j.jclepro.2022.131772.
[12] Q. Zhang, Z. Tan, S. Wang, and L. Zhen, “Shore hydrogen deployment problem in green ports,” Comput. Oper. Res., vol. 165, p. 106585, 2024, doi: 10.1016/j.cor.2024.106585.
[13] C.-N. Wang, N.-A.-T. Nguyen, and T.-T. Dang, “Offshore wind power station (OWPS) site selection using a two-stage MCDM-based spherical fuzzy set approach,” Sci. Rep., vol. 12, p. 7260, 2022, doi: 10.1038/s41598-022-08257-2.
[14] M. Shao, Y. Zhao, J. Sun, Z. Han, and Z. Shao, “A decision framework for tidal current power plant site selection based on GIS-MCDM: A case study in China,” Energy, vol. 262, p. 125476, 2023, doi: 10.1016/j.energy.2022.125476.
[15] C. Bhowmik, S. Bhowmik, and A. Ray, “Selection of optimum green energy sources by considering environmental constructs and their technical criteria: a case study,” Environ. Dev. Sustain., vol. 24, pp. 3569–3604, 2022, doi: 10.1007/s10668-021-01244-z.
[16] K. Xu, M. P. Brito, and P. Beullens, “Multi-criteria feature selection on maritime emission abatement alternatives,” Res. Transp. Bus. Manag., vol. 59, p. 101288, 2025, doi: 10.1016/j.rtbm.2025.101288.
[17] O. Oner and K. Khalilpour, “Evaluation of green hydrogen carriers: A multi-criteria decision analysis tool,” Renew. Sustain. Energy Rev., vol. 168, p. 112764, 2022, doi: 10.1016/j.rser.2022.112764.
[18] N. N. Hoai, P. V. Minh, Q. L. Le, D. P. Van, H. P. Thi, and A. N. Hong, “Assessment of hydrogen production technologies from agricultural residues in Vietnam,” Bioresour. Technol. Rep., vol. 27, p. 101919, 2024, doi: 10.1016/j.biteb.2024.101919.
[19] M. Bayraktar, M. Pamik, M. Sokukcu, and O. Yuksel, “A SWOT-AHP analysis on biodiesel as an alternative future marine fuel,” Clean Technol. Environ. Policy, vol. 25, pp. 2233–2248, 2023, doi: 10.1007/s10098-023-02501-7.
[20] A. P. M. Tarigan, M. M. Hasan, M. K. A. Wahab, E. Dogheche, and A. Djamaludin, “Renewable energy source selection for a green port with AHP,” IOP Conf. Ser.: Earth Environ. Sci., vol. 753, p. 012001, 2021, doi: 10.1088/1755-1315/753/1/012001.
[21] N. H. Razak, H. Hashim, N. A. Yunus, and J. J. Klemeš, “Integrated linear programming and analytical hierarchy process method for diesel/biodiesel/butanol in reducing diesel emissions,” J. Clean. Prod., vol. 337, p. 130297, 2022, doi: 10.1016/j.jclepro.2021.130297.
[22] M. Anwar, “Biodiesel feedstocks selection strategies based on economic, technical, and sustainable aspects,” Fuel, vol. 283, p. 119204, 2021, doi: 10.1016/j.fuel.2020.119204.
[23] D. Majji, I. Abrar, and A. Dutta, “Multi-criteria decision-making framework for selection of surfactant-free microemulsion fuels as a sustainable diesel alternative,” Comput. Chem. Eng., vol. 177, p. 108366, 2023, doi: 10.1016/j.compchemeng.2023.108366.
[24] H. Chen and H. Wang, “Research on green supplier selection method based on improved AHP-FMEA,” Sustainability, vol. 17, no. 7, p. 3018, 2025, doi: 10.3390/su17073018.
[25] K. S. Mehra, V. Goel, and R. Kumar, “An integrated multi-attribute decision framework for sustainability assessment of renewable diesel fuel production pathways,” Energy Convers. Manag., vol. 309, p. 118461, 2024, doi: 10.1016/j.enconman.2024.118461.
[26] N. VanThanh, “Sustainable energy source selection for industrial complex in Vietnam: A fuzzy MCDM approach,” IEEE Access, vol. 10, pp. 50094–50106, 2022, doi: 10.1109/ACCESS.2022.3173609.
[27] F. Zhou and T.-Y. Chen, “A hybrid group decision-making approach involving Pythagorean fuzzy uncertainty for green supplier selection,” Int. J. Prod. Econ., vol. 261, p. 108875, 2023, doi: 10.1016/j.ijpe.2023.108875.
[28] M. Bayraktar and O. Yuksel, “Analysis of the nuclear energy systems as an alternative propulsion system option on commercial marine vessels by utilizing the SWOT-AHP method,” Nucl. Eng. Des., vol. 407, p. 112265, 2023, doi: 10.1016/j.nucengdes.2023.112265.
[29] T. A. L. Marcu, C. Gasparotti, and E. Rusu, “Green fuels—A new challenge for marine industry,” Energy Rep., vol. 7, pp. 127–132, 2021, doi: 10.1016/j.egyr.2021.06.020.
[30] C.-N. Wang, J.-C. Kao, Y.-H. Wang, V. T. Nguyen, V. T. Nguyen, and S. T. Husain, “A multicriteria decision-making model for the selection of suitable renewable energy sources,” Mathematics, vol. 9, no. 12, p. 1318, 2021, doi: 10.3390/math9121318.
[31] A. Abdulvahitoglu and M. Kilic, “A new approach for selecting the most suitable oilseed for biodiesel production; the integrated AHP-TOPSIS method,” Ain Shams Eng. J., vol. 13, no. 1, p. 101604, 2022, doi: 10.1016/j.asej.2021.10.002.
[32] I. Tronnebati, M. El Yadari, and F. Jawab, “A review of green supplier evaluation and selection issues using MCDM, MP and AI models,” Sustainability, vol. 14, no. 24, p. 16714, 2022, doi: 10.3390/su142416714.
[33] A.-R. Kim, D.-W. Kwak, and Y.-J. Seo, “Evaluation of liquefied natural gas bunkering port selection,” Int. J. Logist. Res. Appl., vol. 22, no. 6, pp. 583–600, 2019, doi: 10.1080/13675567.2019.1642311.
[34] F. K. Gündoğdu and C. Kahraman, “A novel spherical fuzzy analytic hierarchy process and its renewable energy application,” Soft Comput., vol. 24, pp. 4063–4082, 2020, doi: 10.1007/s00500-019-04222-w.
[35] A. Çalık, “A novel Pythagorean fuzzy AHP and fuzzy TOPSIS methodology for green supplier selection in the Industry 4.0 era,” Soft Comput., vol. 25, pp. 3083–3104, 2021, doi: 10.1007/s00500-020-05294-9.
[36] V. Srivastava, S. Bhardwaj, and G. Chaudhary, “An intelligent multi-criteria decision-based approach for sustainable growth of the energy sector: the case study of India and Vietnam,” J. Intell. Syst. Internet Things, vol. 6, no. 1, pp. 59–74, 2022, doi: 10.54216/JISIoT.060105.
[37] T. E. Saputro, T. Y. Rosiani, A. Mubin, S. K. Dewi, and T. Baroto, “Green supplier selection under supply risks using novel integrated fuzzy multi-criteria decision making techniques,” J. Clean. Prod., vol. 449, p. 141788, 2024, doi: 10.1016/j.jclepro.2024.141788.
[38] İ. Kaya, M. Çolak, and F. Terzi, “A comprehensive review of fuzzy multi criteria decision making methodologies for energy policy making,” Energy Strategy Rev., vol. 24, pp. 207–228, 2019, doi: 10.1016/j.esr.2019.03.003.
[39] M. Sadiq et al., “Future greener seaports: A review of new infrastructure, challenges, and energy efficiency measures,” IEEE Access, vol. 9, pp. 76140–76153, 2021, doi: 10.1109/ACCESS.2021.3081430.
[40] A. Narad and M. Joshi, “Selection of optimum fuel blend using AHP and EDAS analysis,” Int. J. Adv. Res. Eng. Technol., vol. 11, no. 9, pp. 591–601, 2020, doi: 10.34218/IJARET.11.9.2020.060.
[41] R. Ulewicz et al., “Multi-criteria analysis of the renewable energy sources usage in Poland and Germany,” Energies, vol. 14, no. 9, p. 2386, 2021, doi: 10.3390/en14092386.
[42] F. Zhou and T.-Y. Chen, “An integrated multicriteria group decision-making approach for green supplier selection under Pythagorean fuzzy scenarios,” IEEE Access, vol. 8, pp. 163713–163727, 2020, doi: 10.1109/ACCESS.2020.3022377.
[43] R. Atassi and K. Yang, “An integrated neutrosophic AHP and TOPSIS methods for assessment renewable energy barriers for sustainable development,” Int. J. Neutrosophic Sci., vol. 18, no. 2, pp. 158–173, 2022, doi: 10.54216/IJNS.180201.
[44] N. Chattham, N. V. Thanh, and C. Jeenanunta, “Renewable energy from solid waste: A spherical fuzzy multi-criteria decision-making model addressing solid waste and energy challenges,” Energies, vol. 18, no. 3, p. 589, 2025, doi: 10.3390/en18030589.
[45] A. J. Percy and M. Edwin, “Feasibility assessment and prioritization of renewable energy resources: towards a energy transition for the society and the environment — a case study approach,” Environ. Dev. Sustain., vol. 26, pp. 3741–3766, 2024, doi: 10.1007/s10668-023-03799-5.
[46] H. Huang, W. Wang, and G. Cai, “Balancing energy security and carbon emissions in China: The roles of renewable energy and environmental regulation,” Energy Rep., p. 109007, 2024, doi: 10.1016/j.egyr.2024.109007.
[47] N. Shatnawi, H. Abu-Qdais, and F. Abu Qdais, “Using multi-criteria analysis to select the optimal renewable energy source for a developing country,” Int. J. Sustain. Dev. World Ecol., vol. 28, no. 5, pp. 427–440, 2021, doi: 10.1080/15487733.2021.1930715.